Co to jest plik ODS? Dowiedz się!

Plik ODS, czyli OpenDocument Spreadsheet, to nie tylko wolna alternatywa dla Excela, ale też sprawdzone rozwiązanie do przechowywania danych w formie arkuszy kalkulacyjnych. Jeśli używasz LibreOffice lub Google Sheets, ten format już jest Ci dobrze znany. W tym artykule pokażę, jak działa plik ODS, w jakich sytuacjach warto z niego skorzystać i czym różni się od XLSX. Zobacz, co warto wiedzieć, zanim po niego sięgniesz.

Najważniejsze informacje z tego artykułu:

ods to otwarty format arkuszy kalkulacyjnych oparty na XML i ZIP;
twórcą formatu jest organizacja OASIS, a rozwijał go m.in. Sun Microsystems;
plik ODS może być edytowany w LibreOffice, Excelu, Google Sheets i innych aplikacjach;
ods jest częścią pakietu Open Document Formats, alternatywy dla Microsoft Office;
format pozwala tworzyć, zapisywać i udostępniać arkusze z danymi, wykresami i formułami.

Na skróty: Pokaż

Co to jest plik ODS?

Plik ODS to format arkusza kalkulacyjnego należący do rodziny Open Document Formats (ODF), opracowanej przez konsorcjum OASIS. ODS to skrót od OpenDocument Spreadsheet – formatu stworzonego z myślą o interoperacyjności i dostępności. Początkowo został zaimplementowany w pakiecie OpenOffice rozwijanym przez firmę Sun Microsystems.

Pliki .ods zapisują dane w postaci wierszy i kolumn, wykorzystując do tego strukturę plików XML spakowaną w formacie ZIP. Dzięki temu możesz je łatwo rozpakować i zajrzeć do ich środka – na przykład do pliku content.xml, który zawiera główną treść arkusza.

Choć format istnieje od lat 2005–2006, jego specyfikacja była stale rozwijana. Aktualna wersja ODF to 1.2, która zapewnia zgodność z wieloma nowoczesnymi aplikacjami biurowymi.

Sprawdź też: Co to jest plik OST? Dowiedz się!

Sprawdź też inne artykuły z tej serii:

Do czego służy plik ODS?

Plik ODS służy do tworzenia i przechowywania arkuszy kalkulacyjnych, czyli tabel zawierających dane liczbowe, tekst, formuły i wykresy. Oto kilka typowych zastosowań:

rozliczenia finansowe – idealny do prowadzenia budżetów, zestawień kosztów i ewidencji przychodów i wydatków;
zarządzanie projektami – umożliwia harmonogramowanie zadań, kontrolę terminów i przypisywanie odpowiedzialności członkom zespołu;
raportowanie danych – stosowany przy zestawieniach statystycznych, analizie wyników czy prezentowaniu danych na wykresach;
prowadzenie list – od prostych list zakupów po złożone bazy danych kontaktów i klientów;
praca biurowa i edukacyjna – chętnie wybierany przez szkoły oraz organizacje non-profit ze względu na darmowe narzędzia.

W praktyce wiele firm i osób prywatnych korzysta z ODS zamiast XLSX, ponieważ nie wymusza używania płatnych programów – świetnie działa z pakietami open-source.

Jakie programy otwierają plik ODS?

Plik ODS otworzysz za pomocą kilku popularnych programów. Oto przykłady:

LibreOffice Calc – domyślny edytor tego formatu, zapewniający najwyższą zgodność funkcji;
Apache OpenOffice Calc – pierwotne środowisko powiązane z formatem ODS;
Microsoft Excel – otwiera ODS od wersji 2007, choć niektóre zaawansowane funkcje mogą się nie przenosić w 100%;
Google Sheets – pozwala otworzyć i edytować plik po przesłaniu go na Google Drive;
OnlyOffice – alternatywne narzędzie biurowe wspierające wiele formatów, w tym ODS.

Jeśli chcesz dokładnie sprawdzić, jak uruchomić taki plik, koniecznie zobacz mój inny artykuł: jak otworzyć plik ODS.

Czym wyróżnia się plik ODS?

Plik .ods wyróżnia się tym, że jest oparty na otwartych technologiach – przede wszystkim na XML (Extensible Markup Language) oraz ZIP. Oznacza to, że pod spodem znajduje się zarchiwizowany zestaw plików, których zawartość można odczytać i przetworzyć w różnych systemach.

Sprawdź też: Co to jest plik XLSX? Dowiedz się!

Najważniejsze elementy struktury ODS to:

content.xml – zawartość komórek arkusza;
styles.xml – style i układ tabel;
meta.xml – metadane, np. autor czy data utworzenia;
manifest.xml – informacje o strukturze pliku i jego elementach.

Dzięki otwartości tego formatu możesz analizować go programistycznie, zautomatyzować generowanie zawartości czy tworzyć rozbudowane szablony. To szczególnie przydatne w środowiskach akademickich i projektach, gdzie ważny jest pełen dostęp do danych.

Wskazówka: Jeśli rozpakujesz plik ODS jako archiwum ZIP, uzyskasz dostęp do jego komponentów i struktur XML – świetne narzędzie dla programistów i administratorów systemów.

Jak utworzyć plik ODS?

Żeby utworzyć plik ODS, wystarczy skorzystać z jednego z poniższych programów. Oto konkretny sposób działania w LibreOffice Calc:

Otwórz LibreOffice i wybierz „Calc – arkusz kalkulacyjny”.
Wprowadź dane do komórek, dodaj formuły, jeżeli to konieczne.
Przejdź do „Plik” na pasku menu i wybierz „Zapisz jako”.
W nowym oknie dialogowym wybierz lokalizację do zapisu i wpisz nazwę pliku.
W polu „Zapisz jako typ” wybierz „ODS – OpenDocument spreadsheet (.ods)”.
Kliknij „Zapisz”. Gotowe – właśnie stworzyłeś plik ODS.

Taki sam proces można powtórzyć m.in. w programie OpenOffice albo Google Sheets (po prostu wybierz „Plik” → „Pobierz jako” → „OpenDocument (.ods)”).

Czy plik ODS ma alternatywy?

Tak, zamiast pliku ODS możesz skorzystać z innych formatów arkuszy kalkulacyjnych. Oto najpopularniejsze z nich:

XLSX – nowoczesny format Microsoft Excel, powszechnie stosowany w korporacjach;
XLS – starszy odpowiednik, ograniczony do Excela 97–2003;
CSV – bardzo prosty format tekstowy, ale bez wsparcia dla formuł i stylów;
Google Sheets (GSHEET) – plik zsynchronizowany z kontem Google, działający wyłącznie online.

Sprawdź też: Co to jest plik EXCEL? Dowiedz się!

Porównanie najważniejszych cech:

Format	Obsługuje formuły	Stylowanie	Otwarty format	Zalecany dla
ODS	Tak	Tak	Tak	LibreOffice, open-source
XLSX	Tak	Tak	Nie	Microsoft Excel
CSV	Nie	Nie	Tak	Szybkie eksporty danych
GSHEET	Tak	Tak	Nie	Użytkownicy Google Drive

Czy plik ODS jest bezpieczny?

Plik ODS jest stosunkowo bezpieczny, ale – podobnie jak inne formaty biurowe – może być podatny na szkodliwe makra, jeśli ktoś celowo je do niego doda. Na szczęście makra w formacie ODS są mniej popularne i rzadziej wykorzystywane do ataków niż te w XLSM.

Samo rozszerzenie ODS nie zawiera wbudowanego szyfrowania ani hasłowania – trzeba to ustawić w programie jak LibreOffice podczas zapisu dokumentu. Jeśli zależy Ci na większym bezpieczeństwie, zawsze zaszyfruj plik przy użyciu opcji „Zapisz z hasłem”.

Wskazówka: Nigdy nie otwieraj pliku ODS z nieznanego źródła w programie umożliwiającym uruchamianie makr – to może narazić system na infekcję.

Podsumowanie

Plik ODS to otwarty, darmowy format arkusza kalkulacyjnego, kompatybilny z wieloma programami i przyjazny dla użytkowników ceniących dostępność i przejrzystość danych. Dzięki zastosowaniu XML i ZIP pozwala łatwo analizować strukturę dokumentu i przenosić dane między różnymi systemami.

Jeśli chcesz używać nowoczesnego, kompatybilnego formatu arkusza kalkulacyjnego – ODS to rozsądny wybór.