Co to jest plik GML? Dowiedz się!

Jeśli spotykasz się z plikiem GML po raz pierwszy, pewnie zastanawiasz się, co właściwie zawiera i do czego służy. Z tego artykułu dowiesz się dokładnie, czym jest format GML i w jakich sytuacjach możesz go wykorzystać. Odpowiem krok po kroku, jak działa, jakie programy potrafią go otworzyć i dlaczego znalazł zastosowanie w dokumentach planowania przestrzennego. Przejdź dalej, jeśli chcesz zrozumieć sposób pracy z danymi przestrzennymi w tym formacie.

Najważniejsze informacje z tego artykułu:

• plik GML opiera się na XML i służy do opisu danych geograficznych;
• jego struktura umożliwia modelowanie obiektów przestrzennych poprzez cechy (features) i geometrię;
• powstał dzięki współpracy z Open Geospatial Consortium i jest zgodny z ISO 19136:2007;
• używa się go m.in. w aktach planowania przestrzennego i aplikacjach mapujących;
• do przeglądania i edytowania plików GML można wykorzystać różne narzędzia GIS oraz edytory tekstu.

Co to jest plik GML?

Plik GML to plik tekstowy oparty na formacie XML, który przechowuje dane geograficzne i przestrzenne w sposób strukturalny. Rozszerzenie GML pochodzi od Geography Markup Language – języka oznaczania treści geograficznych, opracowanego przez Open Geospatial Consortium (OGC).

GML umożliwia tworzenie, udostępnianie i analizę danych przestrzennych w ustandaryzowany sposób między systemami geoinformacyjnymi (GIS). Znajduje zastosowanie zarówno w administracji publicznej, jak i w firmach zajmujących się analizą przestrzenną. Został zdefiniowany w normie ISO 19136:2007.

Jako doświadczony analityk GIS, pracowałem nie raz z danymi GML, szczególnie w projektach związanych z planowaniem urbanistycznym. Ich otwarta, czytelna struktura oraz możliwość automatycznych transformacji czyni je bardzo wygodnymi zarówno dla ludzi, jak i maszyn.

W jakich sytuacjach używa się pliku GML?

Format GML pozwala opisać i wymieniać dane przestrzenne w wielu dziedzinach, głównie poprzez modelowanie tzw. cech (features), które mają określoną geometrię, nazwę i atrybuty. W praktyce spotkasz go w takich sytuacjach:

• w planowaniu przestrzennym – gminy w Polsce udostępniają pliki GML zawierające dane o planach ogólnych, np. linie zabudowy czy przeznaczenia terenów;
• w systemach GIS – format ten świetnie nadaje się do przesyłania danych pomiędzy różnymi narzędziami kartograficznymi opartymi na XML;
• w aplikacjach mapujących – chociaż GML nie wizualizuje map, dostarcza danych, które aplikacje mogą przekształcić w warstwy mapowe;
• w zarządzaniu infrastrukturą – dane GML mogą odwzorowywać sieci drogowe, linie kolejowe, sieci kanalizacyjne czy granice działek;
• w bazach danych przestrzennych – dane te mogą być importowane i eksportowane z/na serwery geobazowe, np. w środowisku PostGIS lub Oracle Spatial.

Wskazówka: Jeśli Twój plik GML pochodzi z urzędu gminy, sprawdź, czy zawiera schemat XSD – to ułatwi jego prawidłową walidację i interpretację.

Jakie programy otwierają plik GML?

Do pracy z plikami GML możesz wykorzystać różne programy – profesjonalne, darmowe i uniwersalne. Oto najczęściej stosowane:

• QGIS – darmowy, otwartoźródłowy system GIS, który pozwala na import, edycję i eksport danych GML;
• ArcGIS – komercyjne narzędzie firmy Esri, obsługujące GML z walidacją schematu i edycją cech;
• OGR2OGR (część GDAL) – narzędzie linii komend służące do konwersji i transformacji danych przestrzennych, w tym GML;
• XML Notepad lub Notepad++ – edytory tekstu przydatne do szybkiego podglądu struktury XML i błędów;
• Przeglądarka geoportali – np. geoportal.gov.pl oferuje możliwość wczytania pliku GML z mapą danego obszaru.

Zachęcam również do sprawdzenia szczegółowej instrukcji w artykule jak otworzyć plik GML – znajdziesz tam konkretne kroki i zrzuty ekranu.

Co wyróżnia strukturę pliku GML?

Plik GML ma wyraźnie określoną strukturę, zgodną z XML, którą dodatkowo definiuje schemat XSD. Całość opiera się na opisie cech (features), które zawierają geometrię i atrybuty.

Elementem głównym (root element) w GML jest zazwyczaj FeatureCollection, czyli zbiór obiektów przestrzennych. Każdy z nich może mieć nazwy, wartości atrybutów i dokładną geometrię (punkt, linia, wielokąt).

Oprócz tego GML używa przestrzeni nazw (namespace), komentarzy oraz atrybutów opisujących dane. Każdy plik zaczyna się prologiem XML, np. ``.

Taka organizacja sprawia, że dane można łatwo walidować i interpretować maszynowo. Geometrie opisuje się z pomocą elementów takich jak `gml:Point`, `gml:LineString`, `gml:Polygon` i ich kombinacji.

Jak utworzyć plik GML krok po kroku?

Tworzenie pliku GML najlepiej przeprowadzić w środowisku GIS. Możesz również napisać go ręcznie, jeśli tworzysz proste dane. Oto kroki:

• Zainstaluj QGIS lub ArcGIS w zależności od potrzeb.
• Załaduj dane przestrzenne – np. SHP, GeoJSON, CSV z geometrią.
• Upewnij się, że dane zawierają poprawne układy współrzędnych (np. EPSG:2180 dla Polski).
• Wyeksportuj dane do formatu GML – w QGIS kliknij prawym przyciskiem warstwę → Eksportuj → Zapisz jako GML.
• Opcjonalnie możesz dołączyć własny schemat XSD, by ściśle kontrolować strukturę Twoich danych.
• Sprawdź plik w edytorze tekstu i zweryfikuj, czy zawiera prawidłowe elementy XML.

Wskazówka: Przed wysyłką GML do innych użytkowników użyj narzędzi walidujących XML ze schematem XSD, by mieć pewność spójności danych.

Czy istnieją alternatywy dla formatu GML?

Tak, plik GML ma kilka alternatyw, które również służą do przechowywania danych przestrzennych. Każdy z formatów ma swoje mocne i słabsze strony w zależności od zastosowania.

Czy plik GML jest bezpieczny?

Format GML nie zawiera natywnych mechanizmów szyfrowania, ale można go bezpiecznie przechowywać i przesyłać, jeśli zastosujesz standardowe procedury dla plików XML.

Ze względu na tekstową strukturę, pliki GML mogą być podatne na manipulację, jeśli nie są chronione. Dlatego ważne jest ich podpisywanie cyfrowe lub przechowywanie w zaufanych repozytoriach.

W projektach związanych z aktami planowania przestrzennego dane GML często trafiają do systemów informatycznych jednostek administracyjnych – ich infrastruktura IT umożliwia kontrolę dostępu i integralności.

Podsumowanie

Plik GML to format oparty na XML, który służy do opisu danych geograficznych w otwarty i ustandaryzowany sposób. Tworzony przez OGC i zgodny z normą ISO 19136:2007, pozwala na przechowywanie cech przestrzennych i ich geometrii w formacie czytelnym dla ludzi i maszyn. Używa się go najczęściej w systemach GIS oraz planowaniu przestrzennym jako źródło danych dla aplikacji mapujących.

Jeśli chcesz efektywnie korzystać z danych przestrzennych – naucz się pracy z formatem GML i sprawdź, w jaki sposób wykorzystać go w Twoim projekcie

FAQ

Q: Jak wygląda przykładowy plik GML?

A: Przykładowy plik GML zawiera nagłówek XML, element główny FeatureCollection i zagnieżdżone cechy z geometrią, np. punkty, linie lub wielokąty.

Q: Czy mogę otworzyć plik GML w przeglądarce internetowej?

A: Tak, ale zobaczysz tylko strukturę XML – żeby zobaczyć dane na mapie, musisz użyć narzędzia GIS.

Q: Czy plik GML może zawierać dane 3D?

A: Obecne wersje GML obsługują ograniczoną geometrię 3D, ale wsparcie to zależy od implementacji w konkretnej aplikacji.